De opdrachtgever trok zich terug omdat de geschiedenis te gevoelig lag. Het was het dagboek van een jong Joods meisje uit Vught tijdens haar vlucht naar en haar verblijf in België tijdens de oorlog.

Uit respect voor die gevoeligheid is het bij een voorpublicatie gebleven en heeft de uitgave nooit zijn definitieve vorm gekregen.

Begin maart 1945
‘Wat zijn we gelukkig vrij te zijn; M’n kleine jongen je kunt niet begrijpen (en ik hoop niet dat je ’t nooit zult moeten leren) wat het betekent na vier en ’n half jaar bezetting weer te kunnen doen, denken, laten, zeggen zelfs wat je wilt, gewoon in ’t publiek zelfs. Niet altijd meer de angst te hebben of Vader nog wel thuis zou komen als hij ‘illegaal’ uit was; dat Vader weer gewoon thuis kan slapen zonder dat we bang hoeven zijn als er ’s nachts ’n auto in straat stopt; zonder de schrik als er ’s nachts ’n bel gaat met de kans op huiszoeking in ’n huis zoo vol met gekraakte levensmiddelenbonnen, zegeltjes, persoonsbewijzen en meer illegale papieren in de kinderbedjes, in de keukenkachel, de poot van de oude kast en weet ik waar nog meer.’

Spouse est l’un des lieux-dits d’Ougny, actuellement l’une des plus petites communes du département. La commune n’est d’ailleurs qu’une note de bas de page dans l’historiographie française ou nivernaise. Seul le savante régional Gautron du Coudray, originaire de Dun-sur-Grandry, a publié à la fin du XIXe siècle une « Notice sur Ougny » d’à peine six pages sur, notamment, les particularités de l’église et de quelques familles à l’origine du Seigneur d’Ougny.

Les documents anciens parlent de Spouse, Spouze,
Sepouse et même Cepense ou Sepense. Les nouveaux panneaux de signalisation parlent de Spouze

La structure sociale reflète cette évolution. En 1820, il y avait deux propriétaires, un laboureur, un artisan et trois journaliers. En 1881, il y a deux fermiers, dont un avec un trio de domestiques. S’y ajoutent – probablement – de petits propriétaires terriens, dont l’activité économique n’est pas exactement connue. Les autres sont employés par les fermiers. En 1936, il ne reste plus qu’un fermier, un cultivateur et un journalier en activité car pas moins de trois veuves sont classées chef de ménage.

De jurist Harry Holla (1904-1992) groeide tijdens de Tweede Wereldoorlog uit tot een prominent verzetsman en zette zich belangeloos in voor een aantal in het nauw gedreven Vughtse en Bossche Joodse families.

Direct na de bevrijding werd Holla benoemd tot president van het Tribunaal in ‘s-Hertogenbosch dat oorlogsmisdaden moest beoordelen.

Aan de hand van leven en werk van Harry Holla brengen Peter Baas, Truus-Wertheim-Cahen en Arnoud-Jan Bijsterveld in deze uitgave, vanuit verschillende invalshoeken, de verbondenheid aan het licht tussen de uiteenlopende verhalen van de eerste, tweede en derde generatie erfdragers. Daarbij staan herdenken en herinneren centraal.

« Je voulais comprendre où je vis. »

C’était la motivation pour Peter Baas d’écrire l’histoire du lieu-dit de Cuy en Bourgogne : du plus ancien résident connu de 1291 au championnat national d’un taureau local en 2017.

Cuy inédit est le reflet de plus de 700 ans de « petite histoire ». Le lecteur traverse un nombre surprenant d’histoires et d’évènements réactualisés et rendus accessibles à un large public. L’ascension et le déclin d’un hameau rural deviennent ainsi plus qu’une note en bas de page de l’Histoire.

L’auteur néerlandais s’est installé à la Maison forte de Cuy, située dans le département de la Nièvre, en l’an 2000. Ses recherches ont commencé avec les anciens habitants de cette forteresse médiévale : les Seigneurs de Cuy, qui l’ont eue en propriété pendant des siècles. Ensuite, il a mené une enquête passionnante sur les hauts et les bas des 1816 autres personnes qui ont vécu à Cuy au fil du temps. Ce livre, richement illustré, raconte leur vie en douze chapitres, chacun avec un interlude consacré à une figure emblématique de l’histoire de ce lieu-dit anonyme.

Ruim een eeuw beslaat de geschiedenis
van de doortastende ondernemersfamilie
Nefkens in Amersfoort, die een belangrijk
stempel heeft gedrukt op het particulier en
openbaar vervoer.
Jan Nefkens veroverde eind negentiende
eeuw een positie als marktleider in de
rijwielhandel met topmerken als Adler
en Simplex.

Zijn zoon Henri professionaliseerde
de zaak en richtte zich uiteindelijk
volledig op ‘automobielen’, dankzij
de samenwerking met het Amerikaanse
General Motors. De NV Henri Nefkens
voerde merken als Chevrolet en Pontiac.

Opvolger Piet slaagt er vervolgens in de
continuïteit van het bedrijf te garanderen
tijdens de Tweede Wereldoorlog, en in de
wederopbouw groeit het bedrijf gestaag,
vooral door het merk Opel. Bovendien
verzorgt hij decennialang het openbaar
vervoer in de almaar uitdijende stad.
De keuzes, producten, marketing en commerciële
successen van deze drie generaties
zijn beschreven tegen de achtergrond
van Amersfoort en de opkomst, bloei en
toekomst van de auto.

‘Ik probeer te analyseren, te registreren, ik jaag door heel die krankzinnige kippenren en ik vind zoveel ongerechtigheden dat de schrik me om het hart slaat en ik niet meer weet waar te beginnen en als ik in het wilde weg een paar grepen doe stuit ik allereerst op mijn onevenwichtigheid die mijn stemmingen doet omslaan in een onbegrijpelijk tempo.’ (Wenny, 1948)

Zus, Erna en Wenny zijn een en dezelfde vrouw. Die namen staan voor verschillende fasen van haar leven (1918-1978). Ze woont twee lange perioden in Nederlands-Indië, waar ze zowel groot geluk (Zus) als — na haar studie in Nijmegen — extreme ellende in de jappenkampen (Erna) meemaakt. De terugkeer naar Nederland na de oorlog valt haar zwaar en heeft een persoonlijke crisis tot gevolg. Ze (Wenny) vindt uiteindelijk meer geluk bij echtgenoot Peter ‘Piet’ Nefkens, in haar gezin en in het vrijwilligerswerk in Amersfoort. Deze ervaringen en haar diepe, katholieke geloofsopvatting drukken hun stempel op Wenny Nefkens-Wennubst, een vrouw die niet makkelijk geleefd heeft.

De biografie put uit zo’n duizend aan haar gerichte brieven, en de beschrijving van haar omgeving en de tijdgeest kleuren het beeld van deze boeiende persoonlijkheid in.

“Ik wilde begrijpen waar ik woon.” Dat was de motivatie van Peter Baas om de geschiedenis van het buurtschap Cuy in de Bourgogne te schrijven: van de vroegst bekende inwoner uit 1291 tot en met het nationale kampioenschap van een lokale stier in 2017.

Het ongekende Cuy is de weerslag van ruim 700 jaar ‘kleine geschiedenis’. Er zijn verrassend veel lezenswaardige verhalen gevonden die vervolgens toegankelijk zijn gemaakt voor een groot publiek. De bloei en neergang van een plattelandsgehucht worden daarmee meer dan een voetnoot van de geschiedenis.

De Nederlandse auteur vestigde zich in 2000 in het Maison forte van Cuy in het departement Nièvre. Zijn onderzoek begon logischerwijs bij de bewoners van deze middeleeuwse vesting: de Seigneurs de Cuy, die het eeuwenlang in bezit hadden. Maar hij onderzocht daarna ook het wel en wee van de andere 1816 mensen die ooit in Cuy hebben gewoond.

Het geïllustreerde boek vertelt hun leven in twaalf hoofdstukken, die elk worden afgesloten met een profiel van een markant figuur uit de geschiedenis van dit (voorheen) anonieme gehucht.

De opdrachtgever, zoon van het echtpaar, heeft de volgende tekst als samenvatting aangeleverd:

Mijn vader en moeder, Jacques Verberne en Wilma de Vries, twee mensen met een eigen achtergrond, trouwen midden in oorlogstijd. Moeder, op haar 10e wees geworden, blijkt een ondernemende twintiger te zijn, totdat haar leventje wreed door de oorlog wordt verstoord. De streng katholiek en militair opgevoede vader weet zich op zijn 28e kranig te verweren op de Grebbeberg in de meidagen van 1940. Na in stilte getrouwd te zijn moet hij langdurig onderduiken.
Na de oorlog zal vader als huisarts een mooie praktijk opbouwen, mede dankzij de ondersteuning van moeder. Zij stichten een gezin en slagen erin hun beide kinderen een gelukkige en harmonieuze jeugd te geven.
Het boek is een beschrijving van hun levens op basis van privé en openbare archieven. Om hun leven nog meer kleur en betekenis te geven is zo veel mogelijk geprobeerd het daarbij passende tijdsbeeld mee te geven.